English

福 國 庇 民 惠 澤 流 千 古 
 報 功 崇 德 禮 秩 自 百 王 
 Phiên âm: 
 Phúc quốc tí dân, huệ trạch lưu thiên cổ
 Báo công sùng đức, lễ trật tự bách vương
 ​ Dịch nghĩa: 
 Ban phúc cho nước, che chở cho dân, ơn huệ truyền muôn thuở
 Báo đáp công lao, tôn sùng đạo đức, điển lễ từ trăm vua​

41 Câu đối - Phải

千里都城典禮最群望 
 億年廟宇陟降一真靈
 Phiên âm: 
 Thiên lí đô thành, điển lễ tối quần vọng
 Ức niên miếu vũ, trắc giáng nhất chân linh
 Dịch nghĩa: 
 Nghìn dặm đô thành, điển lễ long trọng nhất
 Muôn năm đền miếu, thăng giáng một chân linh
 Chú thích: quần vọng: điển cố trong cúng tế bách Thần, chỉ tế vọng các vị Thần​

40 Câu đối - Trái

耀 德 顯 威 東 鎮 由 來 傳 聖 跡 
 安 仁 普 惠 南 邦 長 此 藉 神 庥 
 沐 恩 弟 子 范 民 望 偕 男 阮 廷 宮 拜 進 
 Phiên âm: 
 Diệu đức hiển uy Đông trấn do lai truyền Thánh tích,
 An nhân phổ huệ Nam bang trường thử tạ Thần hưu. 
 Mộc ân đệ tử Phạm Dân Vọng, giai nam Nguyễn Đình Cung bái tiến
 Dịch nghĩa: 
 Sáng đức tỏ oai, Đông trấn xưa nay truyền dấu Thánh
 An nhân ơn khắp, Nam bang còn mãi cậy ơn Thần
 Đệ tử chịu ơn là Phạm Dân Vọng, cùng con trai Nguyễn Đình Cung bái dâng.​

39 Câu đối

龍肚神&nbsp;
 Phiên âm:&nbsp;Long Đỗ thần&nbsp; 
 Dịch nghĩa:&nbsp;Thần Long Đỗ​

Hoành phi giữa (Trung tế)

上等神白馬大王神位 Phiên âm:&nbsp;Thượng đẳng thần Bạch mã đại vương thần vị Dịch nghĩa:&nbsp;Thần vị của ngài Bạch mã đại vương Thượng đẳng thần

Bài vị Tiền tế trong

Phiên âm: Long Phi Đinh Hợi Hạ cốc nhật. Cung thuật Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải,&nbsp;Lạc Đạo tiên sinh đề.Tích văn nhân đạo Đại vương linhKi nhật phương tri quỷ thiếp kinh Hỏa tụ tam khu phần bất cập Phong trần nhất trận phiến nan khuynh Chỉ huy võng lượng tam thiên chúng Đàn áp chư ma bách vạn binh Nguyện phục dư uy thôi Bắc địch Lại kim hoàn vũ yến nhiên thanh Dịch nghĩa: Ngày lành mùa Hạ năm Đinh Hợi Kính cẩn thuật lại bài thơ của Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải - Lạc Đạo tiên sinh. Xưa nghe người bảo Đại vương thiêng Nay thấy quỷ ma cũng khiếp kinh Lửa tụ ba gò thiêu chẳng tới Bụi tro một trận quạt không nghiêng Chỉ huy quỷ dữ ba ngàn lính Đàn áp yêu ma mấy vạn binh Muôn nhà uy đức yên giặc Bắc Ơn nay non nước hưởng thái bình.​

Bài thơ của Trần Quang Khải

庚寅年仲秋,北下甲阮如璫拜撰 沐 恩 弟 子 阮 武 綱 偕 男 武 維 拜 進 Phiên âm: Canh Dần niên trọng thu, Bắc Hạ giáp Nguyễn Như Đương bái soạn. Mộc ân đệ tử Nguyễn Vũ Cương hài nam Vũ Duy bái tiến. Dịch nghĩa: Giữa mùa thu năm Canh Dần- người giáp Bắc Hạ là Nguyễn Như Đương bái soạn Mộc ân đệ tử Nguyễn Vũ Cương và con trai Nguyễn Vũ Duy cung tiến.​​

34 - 2 Câu đối chính giữa điện

馬駕自天來扶李抑高靈跡在
 龍編傳地勝襟蘇帶珥正祠尊 Phiên âm: 
 Mã giá tự thiên lai phù Lý ức Cao linh tích tại
 Long Biên truyền địa thắng khâm Tô đái Nhị chính từ tôn Dịch nghĩa: 
 Xe ngựa từ trời về, giúp Lý chống Cao, dấu thiêng còn đó
 Long Biên truyền đất đẹp, vạt Tô đai Nhị, đền chính tôn nghiêm​

34 - 1 Câu đối chính giữa điện

永 奠 山 河 
 同治九年歲次庚午仲春吉旦，沐恩弟子羅愷勤敬宋 
 Phiên âm:&nbsp;Vĩnh điện sơn hà: 
 Đồng Trị cửu niên tuế thứ Canh Ngọ trọng xuân cát đán. Mộc ân đệ tử La Khải Cần kính tống.
 ​ Dịch nghĩa:&nbsp;Núi sông bền vững: Ngày lành tháng trọng xuân năm Canh Ngọ niên hiệu Đồng Trị thứ 9 (1870), Mộc ân đệ tử La Khải Cần kính tặng.​

27 Đại tự

永錫多福 龍飛庚午年冬季榖旦 沐恩弟子信士梁定。。。 Phiên âm: Vĩnh tích đa phúc Long phi Canh Ngọ niên đông quý cốc đán Mộc ân Tín sĩ Lương Định. Dịch nghĩa: Mãi ban nhiều phúc Ngày lành tháng cuối đông năm Long Phi Canh Ngọ Đệ tử chịu ơn Tín sĩ Lương Định…​

Đại từ

前 朝 李 業 千 秋 偉 績 鎮 東 城 ​ Phiên âm: Tiền triều Lý nghiệp thiên thu vĩ tích trấn Đông thành Dịch nghĩa: Công nghiệp triều Lý ngàn năm kỳ tích trấn thành Đông.​​

Câu đối giữa phương đình phải

豪 氣 昇 龍 萬 古 功 勳 安 美 地 ​ Phiên âm: Hào khí Thăng Long vạn cổ công huân an mỹ địa. Dịch nghĩa: Hào khí Thăng Long muôn thủa công ơn yên đất Thánh.

Câu đối giữa Phương đình

白馬最靈祠 Phiên âm:&nbsp;Bạch mã tối linh từ​Dịch nghĩa:&nbsp;Đền Bạch Mã linh thiêng nhất

Hoành phi cổng chính

Bước qua cửa, vào phía trong Nghi Môn sẽ thấy bên phải là gác chuông, bên trái đặt trống đại dành cho những dịp lễ lớn. Hai bậc thềm kiến trúc phía trước và sau được bó bằng đá xanh hình khối hộp chữ nhật, kích thước dài 0,90m, rộng 0,38m, dầy 0,16m. Kích thước các gian tính từ tim cột: Gian giữa rộng 3,42m, hai gian kế bên rộng 2,36m; hai gian hồi 1,76m.Nhà có bộ khung bằng gỗ với các kết cấu vì 4 hàng chân cột tròn đỡ mái; hai cột quân có đường kính 0,25m đặt trên chân tảng đá hình đôn, hai cột cái làm dạng trụ trốn, một đặt trên câu đầu, một được thay bằng tường ngăn tạo thành cửa ra vào với một cửa chính và hai cửa phụ nhỏ hai bên. Bộ khung nhà gồm 6 bộ vì, bốn bộ vì giữa làm theo kiểu thượng chồng rường giá chiêng, hạ bảy hiên, hai vì ngoài làm kiểu chồng rường. Các cấu kiện gỗ được bào trơn, bào soi, một số thanh rường chạm văn hình học.

Nghi môn trong

敕封當境城隍保安正直佑善 再加贈敦凝尊神位 Dịch nghĩa:&nbsp;Sắc phong Đương cảnh Thành hoàng Bảo an chính trực hựu thiện, tái gia tặng Đôn ngưng tôn thần vị

Thần vị Đương cảnh Thành hoàng  - Bên trái

英靈正值剛毅果斷大王神位&nbsp; Dịch nghĩa:&nbsp;Anh linh chính trực cương nghị quả đoán Đại vương Thần vị&nbsp;

Thần vị Quả đoán Đại vương  - Bên phải

跡留白馬鎮營州 庚寅年仲秋 Phiên âm:Tích lưu Bạch mã trấn doanh châu. Canh Dần niên trọng thu. Dịch nghĩa: Dấu tích lưu lại từ Ngựa trắng trấn ở châu này Giữa mùa thu năm Canh Dần.​​

18.5

得 壹 以 靈 庚寅年仲春 Phiên âm: Đắc nhất dĩ linh Canh Dần niên trọng xuân Dịch nghĩa: Duy nhất linh thiêng Giữa xuân năm Canh Dần​

31 Hoành phi (trong - trái)

日月並明 庚寅年仲春 Phiên âm: Nhật nguyệt tịnh minh Canh Dần niên trọng xuân Dịch nghĩa: Mặt trăng mặt trời cùng sáng tỏ Giữa xuân năm Canh Dần​

30 Hoàng phi (trong - phải)

赫 濯 靈 聲 庚寅年仲春 Phiên âm:&nbsp;Hách trạc linh thanh Canh Dần niên trọng xuân Dịch nghĩa:&nbsp;Hiển hách uy danh Giữa xuân năm Canh Dần

29 Hoành phi (trong - giữa)

扶 國 祚 於 羅 城 萬 古 威 聲 傳 馬 跡 屹 尊 祠 于 江 口 千 秋 旺 氣 鎮 龍 編。 啟定乙丑春 沐恩弟子原中圻黃甲劍拜進 Phiên âm: Phù quốc tộ ư La Thành vạn cổ uy thanh truyền Mã tích. Ngật tôn từ vu giang khẩu thiên thu vượng khí trấn Long Biên Khải Định Ất Sửu xuân Mộc ân đệ tử nguyên Trung Kỳ Hoàng Giáp Kiếm bái tiến. Dịch nghĩa: Phù trợ vận nước, chốn La Thành, muôn thuở uy thanh truyền dấu ngựa Sừng sững đền thiêng ở cửa sông, nghìn thu vượng khí trấn Long Biên Mùa xuân năm Khải Định Ất Sửu (1925). Mộc ân đệ tử nguyên là Trung Kỳ Hoàng Giáp Kiếm cung tiến.​

28 Câu đối trước cửa

永 奠 山 河 
 同治九年歲次庚午仲春吉旦，沐恩弟子羅愷勤敬宋 
 Phiên âm:&nbsp;Vĩnh điện sơn hà: 
 Đồng Trị cửu niên tuế thứ Canh Ngọ trọng xuân cát đán. Mộc ân đệ tử La Khải Cần kính tống.
 Dịch nghĩa:&nbsp;Núi sông bền vững 
 Ngày lành tháng trọng xuân năm Canh Ngọ niên hiệu Đồng Trị thứ 9 (1870), Mộc ân đệ tử La Khải Cần kính tặng.​

永錫多福
 龍飛庚午年冬季榖旦
 沐恩弟子信士梁定。。。
 Phiên âm:
 Vĩnh tích đa phúc
 Long phi Canh Ngọ niên đông quý cốc đán
 Mộc ân Tín sĩ Lương Định.
 ​ Dịch nghĩa:
 Mãi ban nhiều phúc
 Ngày lành tháng cuối đông năm Long Phi Canh Ngọ 
 Đệ tử chịu ơn Tín sĩ Lương Định…​

26 Hoành phi

馬 駕 自 天 來 扶 李 抑 高 靈 跡 在 
 龍 編 傳 地 勝 襟 蘇 帶 珥 正 祠 尊 
 沐恩弟子阮武綱偕男武維拜進 
 Phiên âm: 
 Mã giá tự thiên lai phù Lý ức cao linh tích tại
 Long Biên truyền địa thắng khâm Tô đái Nhị chính từ tôn
 Mộc ân đệ tử Nguyễn Vũ Cương hài nam Vũ Duy bái tiến.
 Dịch nghĩa: 
 Xe ngựa từ trời về, giúp Lý chống Cao, dấu thiêng còn đó
 Long Biên truyền đất đẹp, vạt Tô đai Nhị, đền chính tôn nghiêm 
 Mộc ân đệ tử Nguyễn Vũ Cương và con trai Nguyễn Vũ Duy cung tiến.​

25 Câu đối (hai cột sau nhà Tiền tế)

萬 古 英 靈 
 顯星五色靈，陰碎千斤秩，寧蕃壯皇家，康泰緯五業，錫福上下悅 
 Phiên âm:&nbsp;Vạn cổ anh linh
 Hiển tinh ngũ sắc linh, Âm tốt thiên cân trật. 
 Ninh phiên tráng Hoàng gia, Khang thái vĩ ngũ nghiệp
 Tích phúc thượng hạ đoài.
 Dịch nghĩa:&nbsp;Anh linh muôn thủa
 Sao hiển năm sắc linh, Âm phù trật ngàn cân, 
 Yên cõi mạnh Hoàng gia, Khang thái khắp năm nghề.
 Ban phúc trên dưới vui.​

24 Đại tự

東鎮正祠
 保大乙亥夏吉日拜題。
 ​ Phiên âm:&nbsp;Đông trấn chính từ
 Bảo Đại Ất Hợi hạ cát nhật bái đề 
 Dịch nghĩa:&nbsp;Đền chính Trấn Đông
 Đề ngày lành tháng tốt năm Bảo Đại Ất Hợi (1935).​

23 Đại tự (gian bên phải trong nhìn ra)

聖 壽 無 疆 
 上下貴乎和，旁觀懷勿譁，
 皇上萬萬歲，唱兒當碣力，
 東納不須多
 ​ Phiên âm: 
 Thánh thọ vô cương
 Thượng hạ quý hồ hòa, Bàng quan hoài vật hoa, 
 Hoàng Thượng vạn vạn tuế, Xướng nhi đương kiệt lực, 
 Đông ước bất tu đa.
 Dịch nghĩa: 
 Thánh thọ mãi mãi 
 Trên dưới quý ở hòa, Bàng quan hoài chẳng màng, 
 Hoàng thượng muôn muôn tuổi, tráng nhi đương cường tráng, 
 Đông nạp chẳng cần nhiều.​

22 Đại tự (gian giữa trong nhìn ra)

揚 威 禦 侮 
 歲次丁亥仲秋吉日，沐恩弟子洗明厚偕男澤輝福輝澤耀銀師仝敬酬 
 ​ Phiên âm:&nbsp;Dương uy ngự vụ
 Tuế thứ Đinh Hợi trọng thu cát nhật. Mộc ân đệ tử Tẩy Minh Hậu, giai nam Trạch Huy Phúc, Huy Trạch, Huy Ngân sư đồng kính thù.
 Dịch nghĩa:&nbsp;Dương oai trừ hoạn
 Ngày lành tháng giữa thu năm Đinh Hợi. Mộc ân đệ tử hiệu Tẩy Minh và các con trai Trạch Huy Phúc, Huy Trạch, Huy Ngân cùng cung kính tặng.​

21 Hoành phi

澤 佈 南 天 
 龍飛歲次己巳冬月穀旦，沐恩信商祥源晉囂敬酬
 Phiên âm:&nbsp;Trạch bố Nam Thiên
 Long Phi tuế thứ Kỷ Tỵ đông nguyệt cốc đán. Mộc ân Tín Thương Tường nguyên Tấn Hưu kính thù.
 ​ Dịch nghĩa:&nbsp;Ân trạch khắp trời Nam
 Ngày lành tháng đông năm Long Phi Kỷ Tỵ (1869), Mộc ân Tín Thương Tường nguyên Tấn Hưu kính cẩn cung tiến.​

20 Đại tự ở giữa

承 休 無 斁 
 嗣德庚辰秋，沐恩弟子余昇記拜 
 Phiên âm:&nbsp;Thừa hưu vô dịch
 Tự Đức Canh Thìn thu. Mộc ân đệ tử Dư Thăng kí bái.
 Dịch nghĩa:&nbsp;Nhờ được an vui mãi mãi
 Năm Tự Đức Canh Thìn (1880). Mộc ân đệ tử hiệu Dư Thăng kí cung tiến.​

19 Hoành phi lớp 2

脈引蟠龍傳勝地 Phiên âm:Mạch dẫn Bàn long truyền thắng địa, Dịch nghĩa: Mạch dẫn từ rồng cuộn truyền vào đất thắng cảnh​

18 Câu đối hai cột (trước nhà Tiền tế)

至 誠 感 神 
 龍飛庚午年冬季吉旦，沐恩義順成成記號敬酬。 Phiên âm:&nbsp;Chí thành cảm thần&nbsp;Long Phi Canh Ngọ niên đông quý cát đán. Mộc ân nghĩa Thuận Thành Thành Kí hiệu kính thù
 Dịch nghĩa:&nbsp;Thành tâm cảm Thần Ngày lành tháng cuối đông năm Long Phi Canh Ngọ (1870). Đội ơn nghĩa hiệu Thành Kí ở Thuận Thành kính cẩn tặng.​

17 Hoành phi (trái trong nhìn ra)

並 山 海 Phiên âm: Tịnh sơn hải Dịch nghĩa: Cùng trời đất

16 Cuốn thư (giữa trong nhìn ra)

恩 光 普 照 
 龍飛歲次己丑年季秋吉日立，沐恩弟子李鶴舒奉酬
 Phiên âm:&nbsp;Ân quang phổ chiếu
 Long Phi tuế thứ Kỷ Sửu niên quý thu cát nhật lập. Mộc ân đệ tử Lý Hạc Thư phụng thù. Dịch nghĩa:&nbsp;Ân đức rộng khắp Ngày lành tháng cuối thu năm Long Phi Kỷ Sửu (1889). Mộc ân đệ tử Lý Hạc Thư cung kính tặng.​

15 Hoành phi (phải trong nhìn ra):

顯 赫 神 威一 夜 靈 風 騰 寶 馬 輝 煌 火 德 千 秋 旺 氣 鎮 昇 龍 Phiên âm:Huy hoàng hỏa đức thiên thu vượng khí trấn Thăng Long.Thành Thái Ất Tỵ thu. Dịch nghĩa:Hỏa đức huy hoàng nghìn thu vượng khí trấn đất Thăng Long.Mùa Thu năm Thành Thái Ất Tỵ (1905).​​

Câu đối trước cửa Tiến tế phải

顯 赫 神 威一 夜 靈 風 騰 寶 馬 輝 煌 火 德 千 秋 旺 氣 鎮 昇 龍 Phiên âm:Hiển hách thần uy nhất dạ linh phong đằng báo mã Dịch nghĩa: Uy Thần hiển hách một đêm cưỡi gió bay lên ngựa báu​

Câu đối trước cửa Tiền tế trái

恩波海國 龍飛歲次乙亥孟夏吉旦，沐恩弟子亨泰號敬酬。 Phiên âm: Ân ba hải quốc. Long Phi tuế thứ Ất Hợi mạnh hạ cát đán. Mộc ân đệ tử Hanh Thái hiệu kính thù. Dịch nghĩa: Ơn yên sóng biển. Ngày lành tháng mạnh hạ (tháng 5) năm Long Phi Ất Hợi, Đệ tử ơn huệ hiệu Hanh Thái cung kính tặng.​

Hoành phi phải (Phương đình)

維立柱尊 同治八年冬月穀旦立。 命督辨軍務廣西提督軍門馮子材敬題 Phiên âm: Duy lập trụ tôn Đồng Trị bát niên đông nguyệt cốc đán lập. Mệnh đốc biện quân vụ Quảng Tây Đề đốc quân môn Phùng Tử Tài kính đề. Dịch nghĩa: Độc chiếm tôn nghiêm Ngày lành tháng mùa đông năm Đồng Trị thứ 8 (1868) dựng. Sai Đốc biện quân vụ Quảng Tây Đề đốc quân môn Phùng Tử Tài kính cần đề.​

Hoành phi trái (Phương đình)

永 懷 恩 澤 光緒六年歲次庚辰冬月穀旦立。 天朝鎮威將軍壯勇巴圖魯陳得貴敬酬，順邑黃球書 Phiên âm: Vĩnh hoài ân trạch Quang Tự lục niên tuế thứ Canh Thìn đông nguyệt cốc đán lập. Thiên triều Trấn uy tướng quân Tráng Dũng ba đồ lỗ Trần Đắc Quý kính thù, Thuận ấp Hoàng Cầu thư. Dịch nghĩa: Nhớ mãi ơn ban Ngày lành tháng mùa đông năm Canh Thìn niên hiệu Quang Tự thứ 6 (1880). Thiên triều Trấn uy tướng quân Tráng Dũng ba đồ lỗ Trần Đắc Quý cung kính tặng, Người ấp (Vĩnh) Thuận là Hoàng Cầu viết chữ.​

Hoành phi chính giữa (Phương đình)

Đôi tượng Phỗng trong tư thế quỳ chấp tay chầu vào giữa đăng đối trên một bệ vuông đặt trên một bệ Tam cấp. Đầu đội mũ vải, trang trí họa tiết, hai bên vấn tròn, khuôn mặt biểu cảm với mắt mở, gò má nhô cao, miệng hở để lộ hàm răng, hai bàn tay áp vào nhau giơ trước ngực, cổ tay đeo vòng. Thân để trần, trang trí họa tiết hình khánh trước ngực, bụng ỏng, quần phủ sát xuống để lộ đầu gối.&nbsp; Dạng thức chạm khắc tượng Phỗng cùng họa tiết trang trí có niên đại tương đồng với tượng Thần chủ thờ trong Hậu cung. Về ý nghĩa tượng Phỗng, tác giả Lê Quý Đôn cho biết: “Trước hương án trong nhà tôn miếu, đục hình người nước Ngưu Hống, mắt sâu, bụng phệ (tục gọi là “Phỗng”), quỳ đối diện ở hai bên cũng gọi là người Chiêm Thành, không rõ bắt đầu từ thời đại nào. Làm như thế, có lẽ để tỏ rõ võ công bình Man.<div class="se-component se-image-container __se__float-center" contenteditable="false"><figure style="margin: auto; width: 576px;"><img src="https://assets.panoee.com/statics/uploads/user/6115ec4b9312a7e768394533/media/asset/YOngrGdhy5IqfTjC7twO.png" class="fr-fic fr-dib" alt="" data-proportion="true" data-align="center" data-size="576px,456px" data-file-name="YOngrGdhy5IqfTjC7twO.png" data-file-size="0" origin-size="758,600" data-origin="576px,456px" style="width: 576px; height: 456px;" data-index="0"></figure></div>

Tượng Phỗng

Tượng đứng trên kiệu rồng dạng long xa. Tượng này được tạc lại vào dịp trùng tu đền nhân đại lễ kỷ niệm Nghìn năm Thăng Long, Hà Nội, mô phỏng lại tượng Bạch Mã đã có trước khi xếp hạng. Niên đại của tượng Bạch Mã hiện nay tuy muộn, nhưng lại giúp liên hệ đến một giai thoại về thời kỳ ngôi đền cùng tên gọi mới hình thành như đoạn chép sau trong Việt điện u linh. Đến đời Lý Thái Tổ dời kinh đô đến Thăng Long, vì đô thành hễ đắp lại lở nên sai người đến đền cầu đảo. Chợt thấy con ngựa trắng từ trong đền đi ra, qua thành một vòng, đi đến đâu có dấu vết đến đấy, rồi vào trong đền thì biến mất. Sau theo vết ngựa đi để đắp thành thì thành không lở nữa. Bèn thờ làm Thành hoàng Thăng Long <div class="se-component se-image-container __se__float-center" contenteditable="false"><figure style="margin: auto;"><img src="https://assets.panoee.com/statics/uploads/user/6115ec4b9312a7e768394533/media/asset/v1mGCxVy49M1LQHrz4We.jpg" class="fr-fic fr-dib" alt="" data-proportion="true" data-align="center" data-file-name="v1mGCxVy49M1LQHrz4We.jpg" data-file-size="0" data-origin="," data-size="," data-rotate="" data-percentage="auto,auto" style="" data-index="0" data-rotatex="" data-rotatey=""></figure></div>

Tượng Bạch Mã Đại Vương

前 朝 李 業 千 秋 偉 績 鎮 東 城&nbsp; Phiên âm: Tiền triều Lý nghiệp thiên thu vĩ tích trấn Đông thành ​ Dịch nghĩa: Công nghiệp triều Lý ngàn năm kỳ tích trấn thành Đông.​

Câu đối phương đình phải

豪 氣 昇 龍 萬 古 功 勳 安 美 地 ​ Phiên âm: Hào khí Thăng Long vạn cổ công huân an mỹ địa. ​ Dịch nghĩa: Hào khí Thăng Long muôn thủa công ơn yên đất Thánh.​

Câu đối phương đình trái

Nghê là cách gọi khác nhau của con vật có nhiều yếu tố gần gũi với Sư Tử cũng có khi gọi là con lân. Tượng Nghê được tạc một đôi, đăng đối trên bệ của kiệu Bát cống. Khuôn mặt nghê khá biểu cảm như đang vui cười, đầu ngẩng, mắt mở, mồm hơi mở, hai chân trước hơi trùng xuống, lưng võng theo chân phía ngoài đặt trên quả cầu, hai chân sau duỗi, đẩy mông nhô lên. Trên xà lòng của Phương đình, Nghê có đầu to, mũi nở, tai trâu, mắt hình xoáy ốc hơi lồi, đuôi kết thành ba ngọn đao mác dài.&nbsp; 
 Tuy có cùng phong cách, niên đại tạo tác song mỗi linh vật vẫn có sự khác biệt một vài chi tiết, tạo ra sự sinh động của nhóm tượng trang trí trên kiến trúc. Tạo hình của nghê cùng với kiệu Bát cống mang phong cách chạm khắc thế kỷ XVIII-XIX.&nbsp;
 Về ý nghĩa của tượng Nghê - Sư tử thường được liên tưởng đến điềm báo “hễ có đấng vương giả chí nhân ra đời thì có con lân hiện ra”. Nghiên cứu của tác giả Jean Chevalier và Alain Gheerbrant cho rằng “Ở Viễn Đông, sư tử là con vật thuần túy có tính biểu trưng, rất giống với rồng, có khi được đồng nhất với rồng. Nó giữ vai trò bảo vệ chống lại các thế lực ác độc
 "

Tượng Nghê (Mái Phương Đình)

Hương lão 3 giáp Bắc Hạ, Bắc Thượng, Mật Thái ở phường Hà Khẩu huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức tỉnh Hà Nội làm trướng mừng:&nbsp; Hoàng vương ban phúc, tuổi tác là thành đạt trong thiên hạ. Tôn kính lễ có đời trước che đời sau, kế nối hiện trình tự người hiền. Kinh Thi có câu: để rượu chờ người, lòng thành kính cẩn[1]. Nhưng vốn xưa nay giống nhau chẳng phải vì làng nước mà khác nhau bản ấp. Phượng thành tụ hội mà hưởng lợi lạc cùng bầu trời.[2] Sống quanh Long Đỗ, cùng tắm trong phúc hòa bình[3]. Kính ngưỡng: Vương đạo hun đúc đã lâu, đều giàu và sang đạt được tín và thuận lợi đến mọi người, được Hoàng thiên ban cho đầy đủ, đã nuôi dưỡng, đã tích chứa, tốt lành thịnh trị cho đến già. Mày râu tóc đã bạc làm lễ, như tốt lành, như bông cúc là linh dược dẫn mãi về sau. Thân thân trưởng trưởng, vương đạo bằng phẳng; con con cháu cháu, cát khánh đầy nhà. Những người chúng ta vui mừng ca hát, trống múa với mảnh đất đài xuân, con cháu nối nhau, đều theo quy phạm của người già, cha thờ con cúng chẳng ngoài việc giữ lòng thành kính. Đối ngày vui tháng 2, lễ bái đến thần, chúc mừng hội của nghìn người, để mãi xem sự thịnh vượng của nhà vua. Ngày lành thánh 2 năm Minh Mệnh 17 (1836). Bính Thìn khoa Tiến sĩ Thự Bắc Ninh đốc học Vũ Tông Phan soạn văn. Nhâm Ngọ ân khoa Tiến sĩ Hộ bộ Biện lý Vũ Đức Khuê nhuận sắc. Ngày lành tháng 10 năm thứ 14 niên hiệu Bảo Đại Kỷ Mão (1939) khắc gỗ. <div class="se-component se-image-container __se__float-center" contenteditable="false"><figure style="margin: auto;"><img src="https://assets.panoee.com/statics/uploads/user/6115ec4b9312a7e768394533/media/asset/Prv809JQq4auCBueDXuC.jpg" class="fr-fic fr-dib" alt="" data-proportion="true" data-align="center" data-file-name="Prv809JQq4auCBueDXuC.jpg" data-file-size="0" data-origin="," data-size="," data-rotate="" data-percentage="auto,auto" style="" data-index="0" data-rotatex="" data-rotatey=""></figure></div>

Bức bài trướng của hương lão 3 giáp Mật Thái, Bắc Thượng, Bắc Hạ phường Hà Khẩu

Giếng thiêng ở sân sau đền phía cổng bên Hữu. Đây là chiếc giếng cổ, từng bị lấp qua quá trình xây dựng và đô thị hóa, mới được phát hiện và phục hồi vào ngày 26/9/2010 nhân dịp đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.Thành giếng được làm lại bằng đá xanh, giếng sâu khoảng 5 m và mạch nước mới được khai thông rất trong và mát. Chiếc giếng này gắn với quá trình xây dựng và duy trì hoạt động ở đền không chỉ cung cấp nước ngọt cho tế lễ Thần và sinh hoạt mà còn là biểu trưng cho long mạch linh thiêng của đền Thần, nên được gọi là Giếng thiêng.

Giếng Ngọc

Nối nhà Tiền tế với Trung tế ở gian giữa là vì vỏ cua có chiều rộng 1,95m. Vì này được sử dụng bằng một mảng gỗ lớn đẽo cong theo chiều mái, đặt trên một thanh xà ngang dày. Đây là phong cách kiến trúc thường gặp ở các Hội quán người Hoa dùng để che khoảng trống giữa hai căn nhà. Tuy nhiên, tại đền Bạch Mã phần mái này chỉ được che ở gian giữa để tạo ánh sáng cho phía dưới, phần nào vẫn thể hiện được phong cách kiến trúc truyền thống và tạo thêm không gian sử dụng. 
 Bên trong, nội thất được bài trí đơn giản, chỉ có một bộ kiệu thờ đặt ở chính giữa. Nhìn chung, tòa Tiền tế khá hoàn chỉnh, vững chãi, tiêu biểu cho kiến trúc thời Nguyễn

Tiền Tế trong

Tiền tế có mặt bằng hình chữ nhật nằm phía sau, liền kề với nhà Phương đình, chiều dài 15,96m; chiều rộng 9,15m, được bó vỉa bằng đá xanh hình khối chữ nhật chắc chắn, viên to nhất dài 1,30m, rộng 0,38m và dày 0,15m. Nhà Tiền tế là nếp nhà ngang có kiến trúc quy mô, gồm 3 gian 2 dĩ, xây kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói mũi hài. Bờ nóc, bờ dải đắp hình hoa chanh, phía trên có hai đầu kìm hình rồng lá chầu vào nóc mái. Cuối bờ dải đắp hình rồng hóa lá, bên trên mái phía trước đắp hình cá chép, vừa có tác dụng trang trí, vừa có tác dụng là ống thoát nước mưa. Các gian có kích thước tính từ tim cột như sau: gian giữa rộng 4,4m; hai gian kề bên rộng 2,725m; hai gian hồi 2,285m, phía trước mở hệ thống cửa cánh gỗ sơn son thếp vàng và vẽ ám họa hình rồng, hoa thị, cánh sen, vân mây... Mặt sau để trống thông với hậu cung. Bộ khung nhà làm bằng gỗ gồm 6 bộ vì, hai bộ vì gian giữa làm kiểu thượng giá chiêng, trung cốn, hạ bẩy hiên, hai bộ vì gian bên làm kiểu thượng giá chiêng, trung chồng rường, hạ bẩy hiên, hai vì ngoài làm kiểu vì kèo quá giang, cột cái có đường kính 0,50m, trang trí cánh sen ở xung quanh. Phần chồng rường giá chiêng gồm 2 thanh rường chồng đấu và một đoạn con củng của giá chiêng chồng lên trên, giữa đỉnh con củng có 1 đấu vuông để đỡ thượng lương. Tại hai bộ vì gian giữa có hai đầu dư hình đầu rồng đỡ câu đầu. Các cột cái được liên kết với nhau bằng một câu đầu ăn mộng qua đầu cột. Các vì nhà tiền tế được liên kết qua ba loại xà chính: liên kết qua đầu cột cái là các xà thượng, liên kết qua đầu cột quân là các xà hạ, liên kết ở đỉnh vì là một xà nóc dài, hay gọi là thượng lương. Cố kết bộ khung còn có hệ thống hoành, rui mè để lợp ngói. Các hoành ở đây được rải theo thức thượng nhị hạ tam

Tiền Tế ngoài

Phương đình có mặt bằng hình vuông, kích thước 8,140m x 8,140m, nền lát gạch Bát Tràng loại 0,3m x 0,3m, thấp hơn Nghi môn 0,3m, ngang bằng với các kiến trúc ở phía trong. Nhà làm theo kiểu chồng diêm bốn mái, lợp ngói mũi hài. Ngăn cách giữa mái thượng và mái hạ là phần cổ diêm ngắn, bờ nóc không trang trí, các góc mái được đắp vữa tạo thành các đầu đao uốn cong.&nbsp;
 Nhà khung gỗ chịu lực với 2 vì kiểu 2 hàng chân cột, 4 cột cái đỡ mái, 4 cột quân bên ngoài đỡ các góc đao. Cột cái có đường kính 0,35m, cột quân 0,30m, đặt trên chân tảng đá hình đôn cao 0,5m. Xung quanh chân tảng, trang trí các hình cánh sen. Hệ thống vì nóc làm theo kiểu chồng rường với các con rường được rải thưa xen kẽ các mảng trang trí. Ngăn cách giữa quá giang với thành rường thứ nhất có hai tượng nghê lớn bằng gỗ, mặt của các tượng nghê đều hướng vào lòng nhà. Ngăn cách giữa thanh rường thứ hai là các bức ván gió trang trí tứ quý, bát bửu.&nbsp;
 Đỡ thanh rường trên cùng là đấu kê chạm cánh sen, trong giá chiêng có bức cốn chạm nổi một chim phượng đang xòe rộng đôi cánh. Đặc biệt ở mỗi cột cái, đỡ các xà quá giang có hai thanh xà ngang dài luồn mộng qua thân cột cái nằm vuông góc với nhau. Thanh xà này được thể hiện là một con rồng, nửa ngắn ở bên trong cột cái chạm đầu rồng tạo thành đầu dư, phần thân và đuôi rồng bên ngoài dài hơn có chức năng của thanh xà nách. Đuôi rồng đỡ tàu mái và chia thân một trụ lửng từ mái xuống, song song với cột cái thành hai phần: nửa ngắn bên trên của trụ này đỡ một hoành gỗ, nửa dài chúc xuống chạm hình búp sen có nhiều lớp để treo đèn lồng.&nbsp;
 Từ thân cột cái, ở khoảng vuông góc giữa hai thân rồng lại vươn ra một thanh xà lớn luồn mộng qua cột quân để đỡ kẻ góc, đầu thanh xà này cũng có một trụ đèn lồng nữa làm cho mỗi góc nhà có 3 trụ hình búp sen. Các trụ búp sen này vừa có tác dụng treo đèn trang trí trong các ngày hội, vừa có tác dụng trợ lực cho các xà đỡ mái. Kết cấu này được gọi là củng 3 phương. Hệ thống củng được bố trí liên hoàn: tay củng bên phải đỡ xà cuối cùng - như một chiếc đầu dư, nửa kia tay củng vươn ra đỡ mái. Các búp sen ở phần cuối xà và hoành vừa có tác dụng liên kết vì bằng các hàng xà, vừa có vai trò làm trọng lực hỗ trợ bẩy. Kết cấu này có nét tương đồng với kết cấu phương đình của Hội quán Phúc Kiến số 40 phố Lãn Ông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Phương Đình

​Trung tế là một nếp nhà ngang 3 gian 2 dĩ mặt bằng hình chữ nhật, chiều dài 15,96m, rộng 9,15m, xây gạch kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói mũi hài, nền lát gạch Bát Tràng loại 0,3mx0,3m. Kích thước các gian bằng với nếp nhà Tiền tế. Nhà làm theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái. Ngăn cách giữa mái thượng và mái hạ là phần cổ diêm ngắn được làm bằng chấn song con tiện tạo ánh sáng cho bên trong. Toàn bộ bờ nóc, bờ dải có khúc gẫy ở mái trên, được đắp hình hoa chanh, phía trên có hai đầu kìm hình rồng lá chầu vào giữa, các đầu đao trang trí hình rồng uốn cong. Mặt trước 3 gian giữa mở hệ thống cửa bức bàn, bên trên cánh cửa trổ hình chữ nhật, hệ thống cửa được sơn son thếp vàng vẽ hình chữ thọ, bốn góc là hình dơi và vân mây, hai gian hồi mở cửa hình chữ nhật. Bên trong, bộ khung gỗ chịu lực gồm 4 bộ vì, mỗi vì 4 hàng chân cột. Các vì được liên kết theo kiểu chồng rường giá chiêng chồng rường, bẩy hiên. Các vì nách kiểu chồng rường. Trên thân các con rường, đấu kê được chạm các họa tiết hoa lá. Nối nhà Trung tế và Hậu cung ở gian giữa là mái vỏ cua có chiều rộng 1,55m, kết cấu cũng tương tự như vì vỏ cua. Trang trí trên kiến trúc tại nhà Trung tế không nhiều. Một vài đề tài được thu vào bề mặt các thanh rường và bảy hiên, với vị trí khiêm nhường, chẳng hạn ở hai bên đấu kê xà nóc có chạm hình chữ thọ, các con rường chạm hình lá có diềm răng cửa. Phần trên của các cánh cửa bức bàn cao 0,50 chạm thủng, tứ quý: mai điểu, trúc điểu, cúc điểu, tùng điểu.

Trung Tế

Hậu cung có mặt bằng hình chữ nhật với chiều dài 9,85m; chiều rộng 7,3m, gồm một nếp nhà ngang 3 gian xây gạch tường hồi bít đốc. Gian giữa rộng 4,00m; hai gian bên rộng 2,725m. Kết cấu Hậu cung tương đối giống với Trung tế ở kiểu nhà 2 tầng mái, bờ nóc, bờ dải đắp cao có hàng hoa chanh thẳng chạy theo chiều dài của bộ mái. Sự khác biệt giữa 2 kiến trúc thể hiện ở quy mô và kết cấu bộ khung gỗ. Bộ khung đỡ mái gồm 4 bộ vì: Hai bộ vì gian giữa có 4 hàng cột, hai cột cái và hai cột quân. Cũng là kiểu vì chồng rường giá chiêng bẩy hiên, song nó có sự tham gia của hai trụ trốn, đặt trên câu đầu. Các rường nách được chồng cách xa nhau, mỗi thanh rường luồn qua thân một đấu gỗ cao có một đầu đặt trên thanh rường bên dưới, đầu kia đỡ hoành mái. Hai vì hồi kết cấu đơn giản hơn kiểu chồng rường giá chiêng. Trong khoảng bốn hàng cột cái của hai bộ vì chính làm sàn gỗ cao 1,5m; ván bưng ba mặt để làm nơi tọa lạc của thần Long Đỗ.

Hậu Cung

Đền Bạch Mã tọa lạc tại số 76, phố Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Đền nằm ở phía Đông thành Hà Nội, nên còn gọi là Đông Trấn, cùng với ba ngôi đền khác là Đền Quán Thánh ở phía Bắc, Đền Voi Phục ở phía Tây và Đền Kim Liên ở phía Nam làm nên Tứ trấn Thăng Long Hà Nội.Đền Bạch Mã xuất hiện khá sớm, gắn với truyền thuyết về việc xây La Thành của Cao Biền và đắp thành Thăng Long của vua Lý Thái Tổ.&nbsp;Trong quá trình tồn tại, ngôi đền đã được sửa chữa nhiều lần, tuy nhiên, hiện chúng ta chưa thể biết được diện mạo kiến trúc ban đầu của ngôi đền. Tài liệu thư tịch cũng cho biết, đền được dựng ở phía Đông thành, như vị trí hiện tại. Đền hiện còn giữ được nhiều hiện vật có giá trị mang phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ XVII.Kiến trúc nguyên bản của đền Bạch Mã bao gồm các hạng mục kiến trúc trên một trục chính từ trước ra sau gồm: Nghi môn, Phương đình, Tiền tế, Trung tế, Hậu cung. Về sau, đền Bạch Mã bổ sung thêm nhà Công đồng và nhà Mẫu ở sau cùng. <div class="se-component se-image-container __se__float-center" contenteditable="false"><figure style="margin: auto; width: 576px;"><img src="https://assets.panoee.com/statics/uploads/user/6115ec4b9312a7e768394533/media/asset/JGzGbgKLgmq4VqJRZmKc.jpg" class="fr-fic fr-dib" alt="" data-proportion="true" data-align="center" data-size="576px,324px" data-file-name="JGzGbgKLgmq4VqJRZmKc.jpg" data-file-size="0" origin-size="1920,1080" data-origin="576px,324px" style="width: 576px; height: 324px;" data-index="0"></figure></div>

Đền Bạch Mã

Phía trước mặt là Nghi môn, cổng dẫn vào khu di tích. Nghi Môn có mặt bằng hình chữ nhật với chiều dài 11,96m, chiều rộng 3,95m, nền cao 0,4m so với các kiến trúc bên trong. Kết cấu là tòa nhà 5 gian xây gạch kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói mũi hài. Bờ nóc đắp hình hoa chanh, chính giữa đắp đôi rồng chầu mặt trời cách điệu, bên dưới là hình hổ phù, hai bên phía ngoài bờ nóc đắp hình phượng, bờ dải đắp hình hoa chanh, cuối bờ dải đặt hai con nghê tư thế chầu vào nhau.Phía trước Nghi môn mở ba cửa ván bưng, phía trên cửa gian giữa treo bức hoành phi “Bạch mã tối linh từ 白馬最靈祠”, ô thoáng hai bên trổ cửa hình cánh hoa. Các cánh cửa đều làm bằng gỗ vẽ hình rồng, mây vô cùng tinh tế và sang trọng.

Nghi môn

Điện Mẫu được xây năm 2010, gồm ba gian xây kiểu tường hồi bít đốc, bờ nóc, bờ dải đắp kiểu bờ đinh, phía trước mở hệ thống cửa bức bàn, bộ khung đỡ mái gồm bốn bộ vì làm kiểu vì kèo quá giang. Năm 2020 tòa nhà này được tu sửa, nâng cao mái và xây thêm ban thờ gồm: Thổ địa, Đức Thánh Trần, Tam tòa Thánh Mẫu, Mẫu Tề phi và ban thờ Tiên tổ họ Nhữ làng Mộ Trạch thời Lê có công xây dựng và cung tiến đất cho đền.

Điện Mẫu

phương đình 02

6a82b7c20d6d5341be2711c0

polygon

Hoành phi chính giữa 

Câu đối 

Tượng Nghê (Mái Phương Đình) 

Nghi môn mặt trong

Ân ba hải quốc 

Duy lập trụ tôn

Tiền Tế

Nghi Môn

Hoành phi 祈 福 祝 聖 場

Ông Thanh Long

Ông Bạch Hổ

Bằng di tích quốc gia đặc biệt

phương-đình Panorama

Nhạc không lời quê hương hay nhất - Về Quê - Hòa Tấu Sáo Trúc - Những giai điệu thân thương (mp3cut.net)

callToAction

collaboration

controlbar

copyRight

floorplan

formCapture

logo

nadir

popupIntro

protectPassword

screenshotCapture

Đền Bạch Mã clone

Start free to build high-quanlity &amp; smart 360° Virtual Tour in minutes with beautiful themes &amp; unlimited customization.